Iemand vertelde me onlangs dat hij geen geluidsapparatuur in zijn huis duldt, omdat ieder geluid hem stoort in zijn lees- of schrijfwerk. Om die reden zet hij ’s zomers regelmatig de airconditioning uit.

Als ik de woorden Bohemian Rhapsody of Johann Sebastian Bach lees of schrijf, hoor ik direct de bijbehorende muziek in mijn hoofd. Zou dat bij deze man anders zijn? Of zou hij niet in staat zijn een boek uit te lezen waarin de Vijfde van Beethoven genoemd wordt?

Die vraag is nauw verwant aan een klein kunstwerk dat ik ooit zag in een achterafzaaltje van de Hamburger Bahnhof, het tot modern museum omgebouwde treinstation in Berlijn. Het kunstwerk bestond uit een kleine glazen stolp in het midden van een verder lege museumruimte. In die stolp rinkelde een elektrische deurbel.

Of een omvallende boom ook geluid maakt als er niemand aanwezig is om het te horen, is een quasi-filosofische vraag die iedereen wel kent. Een variant op die vraag kwam in mij op bij het zien van de stolp. Want hoewel ik de klepel tegen de bel zag slaan, hoorde ik niets. Het begeleidende tekstje vermeldde dat het vacuüm tussen twaalf en vier uur ’s middags langzaam opgeheven werd.

Dit was doelgerichte afwezigheid van geluid. Tegelijkertijd resoneerde in mijn hoofd de suggestie van datzelfde geluid. Rolf Julius, de maker van de installatie, had mij succesvol tot onderdeel van zijn kunst gemaakt, hij had een deurbel in mijn hoofd geplant.

De rinkelende deurbel in mijn hoofd doet me denken aan ‘The sound of silence’. Exacter gesteld aan de volgende tekstregel: ‘The vision that was planted in my brain, still remains’.

Terwijl ik dit schrijf, spelen Simon & Garfunkel het lied in mijn hoofd. Het stoort me geenszins.

(Eerste opdracht voor het vak Essay-schrijven: Schrijf een half A4-tje naar aanleiding van een kunstwerk dat je ooit zag.)